|
|
|
,,Van de moslims kunnen alleen zij die, zoals ik, in het Westen wonen, aan de discussie deelnemen. Zo niet hakken ze je hoofd af'', beseft Irshad Manji.
|
|
© Pol De Wilde
|
,,De moslims moeten maar eens ophouden met het Westen en de joden de schuld te geven van al hun problemen en laffe terreurdaden'', zegt Irshad Manji fel. ,,Wij hebben ook mensen onderdrukt en onze interpretatie van de koran is in de Middeleeuwen blijven steken.'' De jonge, lesbische moslima Irshad Manji (35) roept in een ophefmakend boek de moslimwereld op tot verandering en tolerantie.
Toen ze vier was, vluchtte Irshad Manji met haar familie vanuit Oeganda naar Vancouver, Canada. Vandaag woont ze in Toronto. Daar leidt ze een tv-zender die jongeren wil laten kennismaken met de verscheidenheid in de wereld.
Als tiener begon Manji de koran te bestuderen. Dat moest van haar strenge vader. ,,Mijnheer Khaki leerde ons met een uitgestreken gezicht dat joden geld en geen god aanbidden en dat ik zou bezoedeld worden als ik met hen omging. Ik vroeg me af op welke planeet mijnheer Khaki woonde. En waarom mochten wij, vrouwen, niet voorgaan in het gebed?''
De jonge Manji stelde te veel kritische vragen en werd van de koranschool gestuurd. Ze maakte haar eigen, kritische studie van de koran, en is moslim gebleven. ,,Ik wil mijn geloof niet opgeven om mijn geloofsgenoten tot zelfkritiek uit te dagen.''
Moslims kunnen hun laffe terreurdaden niet op Amerika of Israˆ´l afschuiven, schrijft u.Irshad Manji: ,,Niet alleen. De moslims moeten met minstens ˆ©ˆ©n vinger ook eens naar zichzelf wijzen. Zij leren hun kinderen niet kritisch zijn. Tegenover het Westen, dat wel! Maar niet tegenover zichzelf. Het enige dat moslimkinderen van jongs af te horen krijgen, is dat alles de schuld van een ander is. Jij bent een slachtoffer. Zo bouw je geen toekomst. Er wordt ook zoveel verzwegen. Ook moslims hebben mensen onderdrukt. Maar dat leer je niet op school.''
Moslims hebben nochtans eeuwenlang een traditie van kritische zelfreflectie gehad.
,,De IJtihad (niet Jihad) was de islamitische traditie van onafhankelijk denken. Ze liet iedere moslim, man, vrouw, oud, jong, homo- of heteroseksueel, toe zijn of haar religieuze gebruiken aan de omstandigheden aan te passen. Van de 9de tot de 11de eeuw waren er maar liefst 135 grote moslimscholen die elk heel kritisch de koran bestudeerden.''
,,Op het einde van de 11de eeuw, toen het grote islamitische rijk in aparte staten begon uiteen te vallen, werd de IJtihad afgeschaft. De mensen moesten weer conform denken, om hen kalm te houden. Sindsdien is er niet meer kritisch nagedacht over ons geloof. Zelfs het bestaan van de IJtihad wordt verzwegen. Ik ben als tiener jaren naar de koranschool geweest, maar heb pas als volwassene voor het eerst over die traditie gehoord.''
,,De interpretatie van de koran is in de Middeleeuwen blijven steken en is weinig vriendelijk voor andere godsdiensten en vrouwen. Moslims hekelen altijd het imperialisme van Amerika. Maar onderschat het Arabische imperialisme niet. ''
Niet superieur
De koran is lang niet zo duidelijk als de moslims verteld wordt?
,,Helemaal niet. Historisch kwam de koran na de bijbel en de thora. Daarom gaat men ervan uit dat de koran de laatste, definitieve, en dus perfecte wil van God is waarover geen discussie mogelijk is. We moeten eens de vraag durven stellen of de koran inderdaad wel superieur is aan andere heilige schriften en of hij zo perfect is.''
,,De moslimwereld moet opnieuw aanknopen bij de traditie van IJtihad, het vrije denken. Wij moeten ons aanpassen aan deze eeuw. Daar moeten we er een openlijk debat over durven voeren. Zo niet koerst de moslimwereld af op nog meer haat, geweld en onbegrip in de rest van de wereld.''
Er zijn niet veel moslims, die dat, zoals u, openlijk durven zeggen.
,,Na het verschijnen van mijn boek heb ik heel veel steunbetuigingen van moslimintellectuelen uit de hele wereld gekregen. Je hebt gelijk, zeggen ze, maar we kunnen je niet publiekelijk steunen. Ze zijn bang voor vervolging, ook als ze in het Westen leven. Ik had een zeer interessant gesprek met Salman Rushdie, vlak voor ik aan mijn boek begon. Waarom zou ik een manifest schrijven waarin ik geen taboe van de islam heel laat en waardoor ik mijn leven op het spel zet, vroeg ik hem.''
,,Weet je wat Rushdie antwoordde? Een boek is belangrijker dan een mensenleven. Als je een gedachte op papier de wereld instuurt, kunnen ze jou en jouw idee verguizen, maar het idee blijft bestaan. Het kan niet meer ontdacht worden.''
Doodsbedreigingen
U werd met de dood bedreigd?
,, Meermaals. Maar ik mag daar niet veel over zeggen. Op een luchthaven stapte een man op me af, de vingers in de vorm van een pistool. De volgende keer zal het echt zijn. Gisteren nog belde de persoon die mijn mail beheert dat iemand geschreven had dat hij mij op mijn rondreis door Europa wel zou weten te vinden.''
,,Thuis heb ik een bodyguard, een gesofistikeerde alarminstallatie en kogelvrij glas. Ik heb even getwijfeld, maar heb uiteindelijk toch besloten zonder bodyguard op tournee te gaan. Anders geef ik moslimjongeren de boodschap dat iemand die het niet eens is met de orthodoxie van de koran constant voor zijn leven moet vrezen.''
U vraagt de hulp van het Westen?
,,De verandering moet tegelijk binnen de moslimwereld, maar ook daarbuiten op gang worden gebracht. Van de moslims kunnen alleen zij die, zoals ik, in het Westen wonen, aan de discussie deelnemen. Zo niet hakken ze je hoofd af. Wij hebben de vrijheid van meningsuiting, ik gebruik ze dankbaar. Maar niet-moslims moeten ook niet aan de zijlijn toekijken.''
,,Stel kritisch vragen. Breng de discussie over de islammentaliteit mee op gang. Maak ons wakker! Bescherm en steun de moslims die kritische vragen stellen en hun mond durven open doen. Weet je, het Westen heeft moslims nodig. De bevolking vergrijst en het aantal geboortes daalt. Er zijn nieuwe arbeiders nodig om het consumentisme in stand te houden.''
,,Moslims moeten ophouden de koran zo letterlijk te nemen. Niet-moslims moeten ophouden de multiculturele samenleving zo letterlijk te nemen. Daarmee bedoel ik dat andere tradities en religies respect verdienen, maar niet als de mensenrechten geschonden worden.''
,,Het islamdilemma'' door Irshad Manji, Standaard Uitgeverij, 300 blz., 16,95 euro
|